Joyas botánicas de Almería
Cotoneaster granatensis Boiss.
Familia: Rosáceas
Arbusto
Rama
Flores y hoja
Flores
Hoja
Detalle de la flor
Arbusto
Hábitat
Descripción
Arbusto caducifolio, inerme,
en general de 1-3 m. Ramillas jóvenes blanco-tomentosas. Hojas alternas, simples,
enteras, estipuladas, cortamente pecioladas, con limbo en general ovado-elíptico,
hasta de 40 x 30 mm, con haz glabrescente y envés glauco y pubescente. Inflorescencias
en cima corimbiforme pauciflora, en el extremo de ramillas laterales cortas,
sobre pedicelos tomentosos. Flores blancas, de 8-11 mm de diámetro,
actinomorfas, pentámeras, hermafroditas, epíginas. Cáliz con 5 sépalos libres, triangulares,
pequeños, persistentes, dispuestos como lóbulos del receptáculo campanulado
(hipanto). Corola con 5 pétalos libres, blancos, de unos 4 mm, con uña corta. Androceo
con 10-20 estambres, insertos en el hipanto. Ovario ínfero, bicarpelar, con estilos
separados (estigma capitado). Fruto tipo pomo, globoso o piriforme, de 6-10 mm,
rojo oscuro, con dos pirenos de unos 5 mm.
Floración: junio a julio.
Hábitat y Distribución
Se halla en matorrales de
orla de bosque, bosquetes caducifolios, pinares, encinares, habitualmente en
barrancos y zonas umbrosas con orientación norte, aunque también puede
colonizar grietas y escarpes rocosos, laderas pedregosas, etc., preferentemente
en substrato calizo. Entre 1200 y 2100 m.
Endémica de las sierras
béticas, desde la Sierra de Grazalema (Cádiz) hasta las sierras de Espuña
(Murcia) y Aitana (Alicante). En Sierra Nevada es frecuente, existiendo al
menos en 10 localidades, con un total de individuos estimado entre 5000 y
10000.
En
Almería se halla, además de en Sierra Nevada, en la Sierra de Lúcar y en la Sierra de María.
Observaciones
Llamada
vulgarmente “durillo”, “guillomera” y “guillomo”. Su conservación debe ser prioritaria,
ya que si se deterioran no vuelven a regenerarse, siendo sustituidos por
plantas perennifolias, como la encina, mejor adaptadas a las condiciones
actuales. El ganado impide la regeneración natural de las poblaciones al
consumir sistemáticamente todos los individuos jóvenes en las zonas más
afectadas.
Se ha
utilizado como colonizador y estabilizador de terrenos y laderas, así como
planta ornamental. Sus frutos y ramillas constituyen uno de los alimentos
preferidos de la cabra montés.
Las plantas
ibéricas son muy variables en lo que respecta a la forma e indumento de las hojas,
al número de flores e indumento de las inflorescencias y a la forma y tamaño de
los pomos, variabilidad que sugiere relación con otras europeas, magrebíes y
orientales, según Flora ibérica .
Está incluida en la Lista
roja de la flora vascular de Andalucía , calificada como "Casi amenazada".
Lista de Especies
Aconitum burnatii
Adenocarpus decorticans
Allium melananthum
Alyssum gadorense
Alyssum nevadense
Ammochloa palaestina
Anabasis articulata
Anacylus alboranensis
Androcymbium gramineum
Androsace vandellii
Androsace vitaliana subsp. nevadensis
Andryala agardhii
Anthyllis vulneraria subsp. pseudoarundana
Antirrhinum charidemi
Antirrhinum hispanicum
Antirrhinum mollissimum
Aquilegia vulgaris subsp. nevadensis
Arenaria arcuatociliata
Arenaria pungens subsp. pungens
Arenaria tetraquetra subsp. amabilis
Arenaria tetraquetra subsp. murcica
Arenaria tomentosa
Armeria bourgaei subsp. bourgaei
Armeria filicaulis subsp. nevadensis
Armeria splendens
Armeria villosa subsp. bernisii
Artemisia caerulescens subsp. gallica
Artemisia chamaemelifolia
Artemisia granatensis
Artemisia lucentica
Asplenium azomanes
Asteriscus pygmaeus
Astragalus alopecuroides subsp. grosii
Astragalus campoviejoi
Astragalus edulis
Astragalus longidentatus
Astragalus peregrinus subsp. warionis
Astragalus tremolsianus
Athamanta hispanica
Atropa baetica
Biscutella glacialis
Botrychium lunaria
Brassica repanda subsp. almeriensis
Buxus balearica
Calendula aegyptiaca
Calendula tripterocarpa
Campanula rotundifolia subsp. willkommii
Caralluma europaea
Carduus carlinoides subsp. hispanicus
Carduncellus hispanicus subsp. hispanicus
Centaurea barrasii
Centaurea boissieri subsp. boissieri
Centaurea kunkelii
Centaurea gadorensis
Centaurea malacitana
Centaurea mariana
Centaurea pulvinata
Centaurea sagredoi
Centranthus nevadensis subsp. nevadensis
Cerastium gibraltaricum var. viridulum
Ceratocapnos heterocarpa
Chaenorhinum glareosum
Chaenorhinum grandiflorum subsp. grandiflorum
Chaenorhinum grandiflorum subsp. carthaginense
Chaenorhinum reyesii
Cheirolophus mansanetianus
Circaea lutetiana subsp. lutetiana
Cochlearia megalosperma
Coincya monensis subsp. nevadensis
Commicarpus africanus
Conopodium bunioides
Coris hispanica
Coris monspeliensis subsp. syrtica
Coronilla talaverae
Coronopus navasii
Cotoneaster granatensis
Crataegus laciniata
Crepis oporinoides
Ctenopsis gypsophila
Cuscuta triumvirati
Cynomorium coccineum
Cytisus arboreus subsp. catalaunicus
Cytisus galianoi
Cytisus malacitanus
Dianthus charidemi
Dictamnus hispanicus
Digitalis purpurea var. nevadensis
Diplotaxis harra subsp. lagascana
Diplotaxis siettiana
Draba hispanica subsp. hispanica
Draba hispanica subsp. laderoi
Draba lutescens
Dryopteris tyrrhena
Echium humile subsp. pycnanthum
Epilobium atlanticum
Erigeron major
Erodium chelianthifolium
Erodium daucoides
Erodium rupicola
Erodium valentinum
Erucastrum virgatum subsp. pseudosinapis
Eryngium glaciale
Erysimum baeticum
Erysimum nevadense
Euphorbia briquetii
Euphorbia dracunculoides subsp. inconspicua
Euphorbia nevadensis subsp. nevadensis
Euphorbia paniculata
Euphrasia willkommii
Euzomodendron bourgaeanum
Filago desertorum
Filago hispanica
Forsskaolea tenacissima
Frankenia corymbosa
Fumaria bracteosa
Fumaria pugsleyana
Galium ephedroides
Galium nevadense
Galium pruinosum
Galium rosellum
Genista jimenezii
Genista ramosissima
Genista versicolor
Gentiana pneumonanthe subsp. depressa
Gentiana sierrae
Guiraoa arvensis
Halocnemum strobilaceum
Hammada articulata
Haplophyllum rosmarinifolium
Hedypnois arenaria
Helianthemum almeriense
Helianthemum alypoides
Helianthemum cinereum subsp. guadiccianum
Helianthemum marifolium subsp. andalusicum
Helianthemum motae
Helianthemum viscarium
Herniaria boissieri subsp. boissieri
Herniaria fontanesii subsp. almeriana
Hippocrepis scabra
Hoenackeria exscapa
Hormathophylla cadevalliana
Hormathophylla longicaulis
Isoetes histrix
Hypericum elongatum subsp. callithyrsum
Hypericum robertii
Jasione crispa subsp. tristis
Juniperus thurifera
Klasea flavescens subsp. mucronata
Koelpinia linearis
Lactuca singularis
Lafuentea rotundifolia
Lamium hybridum
Lapiedra martinezii
Laserpitium gallicum subsp. orospedanum
Lavatera mauritanica subsp. davaei
Lavatera oblongifolia
Leontodon boryi
Lepidium petrophillum
Leucanthemopsis pectinata
Leysera leyseroides
Limonium estevei
Limonium insigne
Limonium minus
Limonium tabernense
Limonium ugijarense
Linaria aeruginea subsp. nevadensis
Linaria cavanillesii
Linaria nigricans
Linaria oblongifolia subsp. benitoi
Linaria oligantha
Linaria pedunculata
Linaria verticillata subsp. verticillata
Logfia clementei
Lonicera biflora
Lonicera pyrenaica
Lotononis lupinifolia
Lotus corniculatus subsp. glacialis
Lycocarpus fugax
Lythrum baeticum
Maresia nana
Maytenus senegalensis subsp. europaea
Moehringia fontqueri
Moehringia intricata subsp. intricata
Moricandia foetida
Moricandia moricandioides subsp. giennensis
Myosotis minutiflora subsp. minutiflora
Narcissus gaditanus
Narcissus nevadensis subsp. nevadesis
Narcissus tortifolius
Neotorularia torulosa
Nepeta nepetella subsp. laciniata
Nevadensia purpurea
Notoceras bicorne
Onobrychis argentea subsp. argentea
Onobrychis caput-galli
Ononis rotundifolia
Ononis serrata
Ononis talaverae
Ononis variegata
Onosma tricerosperma subsp. granatensis
Ophioglossum lusitanicum
Ophioglossum vulgatum
Orobanche almeriensis
Orobanche amethystea subsp. castellana
Orobanche olbiensis
Otanthus maritimus
Periploca laevigata
Petasites fragrans
Phlomis crinita subsp. malacitana
Phyteuma charmelii
Pimpinella procumbens
Pinguicula grandiflora subsp. grandiflora
Platycapnos saxicola
Polycarpon polycarpoides subsp. herniarioides
Potentilla nevadensis
Potentilla reuteri
Prasium majus
Primula elatior subsp. lofthousei
Prunus ramburii
Pteranthus dichotomus
Pterocephalus spathulatus
Puccinellia caespitosa
Ranunculus acetosellifolius
Reseda complicata
Reseda lanceolata subsp. lanceolata
Reseda stricta subsp. funkii
Reseda undata subsp. leucantha
Ribes uva-crispa subsp. austro-europaeum
Rorippa pyrenaica
Rosmarinus eriocalyx
Sagina saginoides subsp. nevadensis
Salsola papillosa
Salsola webbii
Salsola x masclansii
Salvia candelabrum
Sanguisorba ancistroides
Santolina viscosa
Sarcocapnos saetabensis
Sarcocapnos speciosa
Saxifraga camposii subsp. camposii
Saxifraga camposii subsp. leptophylla
Saxifraga erioblasta
Saxifraga latepetiolata
Saxifraga nevadensis
Saxifraga trabutiana
Saxifraga x cuatrecasii
Saxifraga x sorianoi
Sclilla hyacinthoides
Scorzonera albicans
Scorzoneroides nevadensis
Scrophularia arguta
Scrophularia frutescens
Scutellaria alpina subsp. alpina
Scutellaria orientalis subsp. hispanica
Sedum aetnense
Sedum melanantherum
Sempervivum minutum
Senecio alboranicus
Senecio auricula var. major
Senecio boissieri
Senecio flavus
Senecio pyrenaicus subsp. granatensis
Senecio quinqueradiatus
Sesamoides purpurascens subsp. prostrata
Seseli intricatum
Sideritis glacialis
Sideritis ibanyezii
Sideritis lasiantha
Sideritis leucantha subsp. incana
Sideritis luteola
Sideritis osteoxylla
Sideritis pusilla subsp. alhamillensis
Sideritis pusilla subsp. pusilla
Sideritis stachydioides
Silene aellenii
Silene behen
Silene littorea subsp. adscendens
Sinapis flexuosa
Sonchus pustulatus
Spergula fallax
Suaeda pruinosa
Succowia balearica
Taxus baccata
Teline monspessulana
Teucrium balthazaris
Teucrium bicoloreum
Teucrium carolipaui subsp. fotnqueri
Teucrium charidemi
Teucrium compactum
Teucrium eriocephalum subsp. almeriense
Teucrium eriocephalum subsp. eriocephalum
Teucrium freynii
Teucrium hieronymi
Teucrium intricatum
Teucrium lanigerum
Teucrium leonis
Teucrium lusitanicum subsp. clementiae
Teucrium oxylepis
Teucrium turredanum
Thymus hyemalis subsp. hyemalis
Thymus hyemalis subsp. millefloris
Thymus longiflorus
Thymus membranaceus
Thymus serpylloides subsp. gadorensis
Thymus serpylloides subsp. serpylloides
Ulex canescens
Valeriana apula
Vella pseudocytisus subsp. pseudocytisus
Verbascum charidemi
Verbascum nevadense
Veronica nevadensis var. nevadensis
Veronica tenuifolia subsp. fontqueri
Vicia altissima
Vicia pyrenaica
Viola crassiuscula
Wahlenbergia lobelioides subsp. nutabunda
Copyright © 2010 Andrés Ivorra
[email protected]